බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළ ආකාරයට මිනිසාට සිය හොඳ හා නරක අදහස් සමාජගත කරන්නට දොරටු තුනක් තිබෙනවා. ඒ තමයි සිත, කය, වචනය කියන අංශ. ඒවා තමාගේද සමාජයේද අර්ථය පිණිස යොදවන පුද්ගලයා සුචරිත ධර්ම පූරණය කරන කෙනා හැටියටත් තුන්දොර තමාගේ ද සමාජයේද අනර්ථය පිණිස යොදවන කෙනා දුසිරිත් ධර්ම පුරන කෙනා හැටියටත් දක්වලා තිබෙනවා.
වෙරළ අයිනෙන් ගත්තත්, සාගරයේ මැදින් ගත්තත්, සාගරයේ කුමන ස්ථානයකින් ගත්තත් ,මුහුදු ජලයේ ඇත්තේ ලුණු රසයයි. ලුණු රසය හැර වෙනත් රසයක් මුහුදු වතුරේ නැත. මෙසේ එකම රසයක් ඇත්තේ මුහුදු වතුරේ පමණක් නොව ශාසනයේ ද එසේ ඇති බව පෙන්වා දෙන බුදුරදුන් , සෑම භික්ෂුවකගේම එකම පරමාර්ථය නිවන් රසය ලැබීම බවත් වෙනත් රසයක් බලාපොරොත්තු නොවන බවත් පැවසීය.
බුදුරදුන් වෙනුවෙන් උන්වහන්සේ ජීවමානව නොසිටියත් මෙතරම් ආහාර පාන බුද්ධ පූජාවන් ලෙස පූජා කරන්නේ ඇයි එයට හේතුව කුමක්ද? එයට හේතුව උන්වහන්සේ සංසාරයේ පිරිසුදු චේතනාවෙන් දන්දීම නොවේ ද? අද උන් වහන්සේගේ ශ්රී නාමයට ලැබෙන පූජාවන් දෙස බැලීමේ දී උන්වහන්සේ සසර මොන තරම් නම් දන් දෙන්නට ඇද්ද කියා ඕනෑම කෙනෙකුට සිතෙනවාට කිසිදු සැකයක් නැත.
එක් කලෙක භාග්යවතුන් වහන්සේ වජ්ජි ජනපදයෙහි උක්කචෙලා නම් නුවර සමීපයෙහි ගංගානම් ගංතෙර වැඩ වාසය කරන කල්හි භික්ෂූන් අමතා පෙර සිදු වූ කතාවක් දේශනා කළහ. මෙය ගඟෙහි තරම නොදැන ගවයන් එතෙර කිරීමට ගොස් ගවයන් සියලු දෙනා විනාශ කරගත් ගොපල්ලකු හා ගඟෙහි තරම දැන ගවයන් එතෙර කොට ගවයන් බේරාගත් ගොපලලකු පිළිබඳ කතාවකි.
අප සමාජයේ බොහෝ දෙනා ගතානුගතික සිරිත් අනුගමනය කිරීමට පෙළඹී සිටිති. ඇතැම් තැන්වල දක්නට ඇත්තේ විකාර ස්වරූපී වන්දනා කිරීමකි. අප වන්දනා කරන්නේ ඇයි? කුමක් සඳහා වඳින්නේ ද? යන්න දැනගෙන ඉන්නේ කී දෙනෙක් ද බුදුරජාණන් වහන්සේ ධම්ම පදයේ දේශනා කළේ,
එක් සමයක භික්ෂූන් වහන්සේ ඇමතූ බුදුරජාණන් වහන්සේ අධිපති ධර්ම තුනක් පිළිබඳව දම්දෙසුමක් දේශනා කළහ. ඥානවන්තයා තමා අධිපතිකොට බලා, ලෝකය අධිපතිකොට බලා, ධර්ම අධිපතිකොට බලා, අකුසල් ධර්ම බැහැරකොට වීර්යයෙන් යුක්තව අප්රමාදීව ධර්මයෙහි හැසිරෙන අයුරු මෙහි විචිත්ර ලෙස විවරණය වී ඇත.
අද වනවිට ලෝකයේ දිනෙන් දින ඉහළ යන දැවෙන සමාජ ප්රශ්න රාශියකි. මත්ද්රව්යයන්ට ඇබ්බැහිවීම්, වැරදි ඉඳුරන් පිනවීම නිසා ඇතිවන මාරාන්තික සමාජ රෝග මෙන්ම ඒ හා බැඳුණු ගබ්සා කිරීම් හා මානසික ආතතීන් හා සියදිවි නැති කරගැනීම් ඒ අතරින් සුවිශේෂී වේ. 
බුදු දහමට අනුව දෙවියන් යනු විශ්වයේ කිසියම් පාරිසරික මට්ටමක් තුළ ජීවත් වන සත්ව විශේෂයකි. දෙවියන් පමණක් නොවේ. මනුෂ්ය නොවන එහෙත් විවිධ ශක්තීන් යුතු උස් පහත් වන තවත් ජීවීන් කොටස් සාමාන්ය පියවී ඇසට හසුනොවෙමින් ජීවත් වෙති. ලෝකයේ උතුරු දකුණු මහාද්වීපයන්වල ජීවත් වන සත්වයන් ගේ ශරීර සැකසී ඇත්තේ එකී පරිසරයට අදාළවය.
පුද්ගලයෙකුගේ දියුණුව ආකාර දෙකකි. භෞතිකව ඇති වන දියුණුව පමණක් සැබෑ දියුණුව ලෙස බුදු දහම නොසලකන අතර ආධ්යාත්මික නැත්තවුන් අසාහසික අධාර්මික ක්රියා සිදු කිරීමට පෙළඹේ. එය පුද්ගලයෙකු ලෙස සසර, ඔහුට දුක් විපාක පිණිස පවතින අතර සමාජයක් ලෙස මෙලොව හානි ගෙනදීමට සමත් වෙයි. අංගුත්තර නිකායෙහි සඳහන් ඉහත දක්වන ලද සූත්ර දේශනාවෙන් අවධාරණය වන්නේ ආධ්යාත්මික දියුණුවට ගත හැකි උපදේශ 8කි. 
බෞද්ධ දර්ශනයෙහි ප්රධානතම අංශය ලෙස ගැනෙන්නේ මධ්යම ප්රතිපදාවයි. ජීවිතයට සතුට ලං කොට දෙන පියවර අටකින් යුත් ආර්්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගයට ගොනු කොට ඇත්තේ එයයි. එහි 7 වන අංගය ලෙසින් යහපත් සතිය පුරුදු පුහුණු කළ යුතු ආකාරය විස්තර කෙරේ.
සීලය යනු කය වචන දෙකෙහි සංවරයයි. පුද්ගලයකුගේ මෙලොව පරලොව ජීවිතය යහපත් විම සඳහා සිල්වත් භාවය අනිවාර්යයෙන් ම තිබිය යුතුබව බුදුරජාණන් වහන්සේ ගේ ඉගැන්වීමෙකි. එයට සිතේ සංවර භාවය ද අවශ්ය වන අතර එය ලබාගත හැක්කේ භාවනාව තුළිනි.
- ශාස්ත්රපති දොඩම්පහළ ශ්රී රාහුල හිමි
බුදුරජාණන් වහන්සේ පරිහරණය කළ පාත්ර ධාතුන් වහන්සේ ලක්දිවට වැඩමවීම පිළිබඳ ඓතිහාසික තොරතුරු සඳහන් වේ. තුන්වන ධර්ම සංගායනාවෙන් පසු අපට ලැබුණ වන්දනීය, පූජනීය වස්තුවක් වශයෙන් එම පාත්ර ධාතුන් වහන්සේ හැඳින්විය හැකිය. ධර්මාශෝක මහ රජු එම උතුම් කටයුත්ත සිදු කර දුන් ආකාරය ඉතිහාස ගතය
බුදු දහම උත්තරීතර දර්ශනයකි. එකී දර්ශනයේ මූලික හරය හා මූලික සාධකය වන්නේ ද ප්රතීත්ය සමූත්පාදයයි. එම මූලික හර පද්ධතිය මඟින් ආර්ය ප්රතිපදාවක් හෙවත් සැබෑ පිළිවෙතක් ලෝකය ඉදිරියේ ඉදිරිපත් කරයි. එය අප කාටත් හුරු පුරුදු ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය ලෙස හඳුන්වනු ලබයි. මේ තුළින් ආර්ය ප්රතිපත්ති හෙවත් සැබෑ බෞද්ධ පිළිවෙත් අටක් (08) පිළිබඳ බෞද්ධ දර්ශනය උගන්වයි.
බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙලොව පරලොව යහපත, දියුණුව උදෙසා දේශනා කළ කරුණු අතර ඉවසීමට ප්රධාන තැනක් හිමි වෙයි. ඉවසීම කියන්නේ අපේ හිත කෝපසහගත වීමට හේතු වන අරමුණක් හමු වූ විට ඒ ගැන කිපෙන්නේ නැතිව, ඉක්මන් නොවී, සන්සුන්ව ඒක අමතක කරලා ඉන්න පුළුවන්කමටයි. අපේ ඇසට නාසයට, කනට, දිවට, ශරීරයට, මනසට ගන්නා අරමුණු යෝනිසෝමනසිකාරයෙන් තොරව පිළිගත්තොත්, ඒවා අහිමි වනවිට අප තුළ කෝපවීම, නොසන්සුන්වීම ඇතිවීම, ස්වභාවිකයි.
සමාජ සදාචාරය නිවන් මගෙහි අංගයක් ලෙස බුදු දහම පෙන්වා දෙයි. ගිහි පැවිදි සියල්ලන් ‘නිවන’ පරම ප්රතිෂ්ඨාව ලෙස පිහිටා කටයුතු කළ යුතු අතර, ස්වකීය ජීවිතයේ සියලු චර්යා නිවන් මඟට අදාළවම කළ යුතු වෙයි. කාමමිච්ඡාචාර විරමණය පදනම් කරගත් ගෘහස්ථයාගේ ක්ලේශ නිවාරණය සඳහා වූ ගමන් වේගය බ්රහ්මචරියාව පදනම් කරගත් පැවිද්දාගේ ක්ලේශ නිවාරණය තරම් කඩිනම් නොවෙයි.
වෙරළ අයිනෙන් ගත්තත්, සාගරයේ මැදින් ගත්තත්, සාගරයේ කුමන ස්ථානයකින් ගත්තත් ,මුහුදු ජලයේ ඇත්තේ ලුණු රසයයි. ලුණු රසය හැර වෙනත් රසයක් මුහුදු වතුරේ නැත. මෙසේ එකම රසයක් ඇත්තේ මුහුදු වතුරේ පමණක් නොව ශාසනයේ ද එසේ ඇති බව පෙන්වා දෙන බුදුරදුන් , සෑම භික්ෂුවකගේම එකම පරමාර්ථය නිවන් රසය ලැබීම බවත් වෙනත් රසයක් බලාපොරොත්තු නොවන බවත් පැවසීය.
පෙර බෞද්ධයාට උපාසක යන නාමය භාවිත වී ඇතිබව ද පෙනේ. බුදුරජාණන් වහන්සේගෙන් බණ අසා පැහැදුන අය ඉල්ලා සිටිනුයේ... ‘උපාසකං මං භගවා ධාරේතු අජ්ජතග්ගේ පාණුපේත සරණං ගතන්ති’ ‘භාග්යවතුන් වහන්ස! අද පටන් දිවි ඇති තෙක් තෙරුවන් සරණ ගිය උපාසකයෙක් ලෙස සලකන සේක්වා යි යනුවෙනි.
අප සියලු දෙනාම ප්රාර්ථනා කරනුයේ සැපෙන් බර දුකෙන් තොර ජීවිතයකි. දුක්වි විඳීමට මෙලොව ජීවත්වන කිසි සතකු කැමැති නොවේ. දුක ඒ තරමට ම අපට පීඩාකාරී දෙයකි. අපේ එකම උත්සාහය දුක් විඳීම අත්හැර දැමීමට ය. උපතේ සිට විපත දක්වාා ම අපි දුක් අත්හැර සැප සොයමු. දුක යන ආරංචියක් වත් ලැබීමට අපි අකමැති වෙමු.
නමෝ තස්ස භගවතෝ අරහතෝ - සම්මා සම්බුද්ධස්සParitta
Email Us :-
About Sriviwekaramaya
වර්තමාන විහාරාධීපති
ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ
ශ්රී දළදා මාලිගාව
රත්නමාලී යන්ත්රය
කලා ශිල්ප
දහම් කරුණු
කාව්ය ග්රන්ථ
මෙම කාව්ය ග්රන්ථ කියවන ඔබ සැමටත් උතුම් වූ ශ්රී සද්ධර්මය අවබෝධ වෙවා!......